KHÔNG ĐỀ

Nhà thơ nổi tiếng với bài thơ "HƯƠNG THẦM" đã được nhạc sĩ Vũ Hoàng phổ nhạc có một bài thơ rất hay được tuyển trong tập MỘT TRĂM BÀI THƠ TÌNH do Hội VHNT tỉnh Hà Bắc cũ xuất bản năm 1987. Xin trân trọng giới thiệu bài thơ KHÔNG ĐỀ của nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn trong tập thơ này (trang 68). Đây cũng có thể coi là món quà mà nữ thi sĩ lão thành gửi tặng các bạn yêu thơ tình trên FB trong ngày chủ nhật.

Phan Thị Thanh Nhàn
KHÔNG ĐỀ

Rồi có thể ta nhìn nhau ngượng ngập
Anh đi cùng cô gái khác xinh tươi
Tôi cố để không rơi dòng nước mắt
Còn ai đâu thương mến dỗ cho nguôi?*

Rồi có thể vợ và con ríu rít
Anh nhẹ nhàng quên hết chuyện đôi ta
Anh hối hả đón cuộc đời hạnh phúc
Tôi bàng hoàng mãi chẳng hiểu ra

Rồi có thể đắng cay và đơn độc
Sao hôm nay tôi vẫn thấy yêu đời
Mỗi ngày sống có bao điều đẹp quá
Khi chiều về anh nháy mắt chào tôi

Chỉ một phút sống cùng nhau như thế
Tôi đã mang theo đến trọn đời.

1986

          * Bản in năm 1987 câu này là: "Còn ai thương mến dễ chi nguôi?". Sau đó, trên FB, nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn có nhắn tôi sửa lại theo nguyên tác: "Còn ai thương mến dỗ cho nguôi?".
             Đây là lỗi biên tập hoặc nhà in. Xin cáo lỗi và chân thành cảm ơn nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn.

NÓI VỚI ANH

Một trong những tác giả nữ có bài tuyển trong tập MỘT TRĂM BÀI THƠ TÌNH do Hội VHNT tỉnh Hà Bắc (cũ) in năm 1987, tôi thích một bài thơ của nữ thi sĩ Đoàn Thị Lam Luyến (Trang 56)
Xin trân trọng giới thiệu cùng các bạn yêu thơ tình trên FB:

Đoàn Thị Lam Luyến
NÓI VỚI ANH

Phép cộng của tình yêu
Là khi em hờn dỗi
Phép chia của tình yêu
Khi một lần nông nổi

Bên nhau tròn trăm tuổi
Ta vẫn thèm số dư
Thời gian dù tiếp nối
Tình yêu không phép trừ!

Gian khổ hay cách trở
Thương nhau thêm bội phần
Và với em khi đó
Tình yêu là phép nhân!

CON BỒ CÂU TRẮNG CỦA EM

Chị à, hôm nay chủ nhật, các con trông cháu, em soạn lại tủ sách cũ thấy cuốn MỘT TRĂM BÀI THƠ TÌNH do Hội văn học nghệ thuật Hà Bắc (cũ) ấn hành 5/1987. Nhà thơ Tế Hanh viết lời đề tựa. Danh họa Bùi Xuân Phái làm bìa. Trang 64 có bài thơ của chị. Em post lên mời chị xem lại. Mời gia đình FB thưởng thức bài thơ CON BỒ CÂU CỦA EM của nhà thơ, nhà biên kịch Nguyễn Thị Hồng Ngát

Nguyễn Thị Hồng Ngát
CON BỒ CÂU CỦA EM

Người đàn bà ngồi trong vườn hoa
Tung những mẩu bánh mì
Đàn bồ câu no nê mổ...
Người đàn bà ấy đi rồi
Một người khác lại đến
Ngồi vào chỗ của bà
Những mẩu vụn bánh mì lại được tung ra
Đàn bồ câu lại no nê mổ...
Xa anh rồi. Anh yêu ơi
Em sợ cái người đàn bà thứ hai kia
đến ngồi vào chỗ của người đàn bà thứ nhất
Nếu anh cũng giống như những chú bồ câu
Anh sẽ chẳng nhớ em đâu
Dù bánh mì của em có vị cay của gừng
vị mặn của muối
Có nước mắt của cách xa
có thao thức của nhọc nhằn mỗi tối
Viết những lời yêu gửi gió bay đi
Ôi những mẩu lạ bánh mì
Mong anh, anh yêu ơi đừng bao giờ đến nhặt

T

TẢN MẠN NGÀY CHỦ NHẬT VỚI NHÀ VĂN NGUYỄN HIẾU

         Hôm nay chủ nhật, hai thằng cháu Tôm và Tũn đã có mẹ chúng nó trông nom nên tôi mới có cơ hội dọn tủ sách. Báo Văn Nghệ từ hồi bác Nguyên Ngọc còn làm TBT, các tạp chí, sách mua từ những thập niên cuối 70 đến cuối thập niên 80 và đầu thập niên 90 của thế kỉ trước đã ố vàng, ghim đóng gáy sách đã han, mở cuốn nào cuốn ấy tả tơi ra từng tờ, từng mảnh. Lũ gián của bác Cả Hiếu nuôi, bò ra chạy nhập nhoạng, cuống cuồng.
      May mắn thay, giữa chồng sách cũ, tôi nhận ra tập thơ TÌNH YÊU CHO HÔM NAY do NXB Tác phẩm mới Hội Nhà văn xuất bản năm 1986. Cuốn sách dày 148 trang, in trên giấy xấu màu đen, in 3100 cuốn tại Nhà máy in Tiến Bộ gồm 74 bài thơ của 64 tác giả. Có 10 tác giả 2 bài là: Hoàng Nhuận Cầm, Nguyễn Duy, Anh Ngọc, Lữ Huy Nguyên, Ngô Văn Phú, Bùi Minh Quốc, Thanh Thảo, Vũ Duy Thông, Vương Trọng, Võ văn Trực. Tập thơ kỷ niệm 30 năm thành lập Trường Đại học Tổng hợp (1956 ~ 1986). Tôi chọn ra bài thơ của bác Cả của tôi - Nhà văn Nguyễn Hiếu để giới thiệu với bạn bè FB. Bài thơ này tôi tìm cả trong "thằng" Wikipedia cũng không thấy đâu. Trân trọng mời bác Cả Nguyễn Hiếu và các bạn xem lại bài thơ EM GÁI TÔI LẤY CHỒNG XỨ HUẾ

Em gái tôi là người làng Chèm
Đem lòng yêu chàng trai xứ Huế
Đường xe ngựa ô không có
Cả hai đi tàu hỏa về quê

Làm dâu An Cựu mới ba năm
Giọng nói nghe chừng đã nghiêng nghiêng
Cả nhà xuýt xoa vì vị ớt
Tiếng "dạ" mênh mang thay tiếng "vâng"

Gọi nhầm sông Hồng với sông Hương
Tiếng "yêu" không nói kêu là "thương"
Ở Chèm vài buổi ra nhìn núi
Nghe chừng lắng chuông Thọ Xương buông

Đã là đang vui nó lại buồn
Cất giọng mái nhì nó ru con
Hải Vân xa nhìn mây Tam Đảo
Xập xòe én liệng cuối ghềnh sông

Mẹ tôi mắng nó chóng đổi thay
Chóng quên ơn mẹ, quên công thầy
Nó cười ngượng nghịu - Không phải thế
Nhưng mà biết nói thế nào đây?

Ngày mai nó vô tưởng nó vui
Ai hay trong bữa lại bùi ngùi
Tôi bỗng hiểu rằng lòng con gái
Ở đâu âu đấy trách gì ai.

12-4-1984
NGUYỄN HIẾU

MÙA LÚA MỚI TRÊN VÙNG ĐẤT THIÊN TRƯỜNG

                               Ảnh: Cổng đền Trần ở phường Mỹ Lộc (TP Nam Định)                                                         

               Vùng đất Xuân Trường - Giao Thủy một phía giáp biển, một phía giáp vùng Hải Hậu, còn hai phía được tắm mát bởi phù sa sông Hồng và sông Ninh Cơ. Bên kia sông Ninh Cơ là vùng đất Trực Ninh. Đây là một trong những vùng đất thang mộc của nhà Trần. Trong ba lần giặc Nguyên sang cướp nước Đại Việt thì cả ba lần vua tôi nhà Trần đều bỏ kinh thành Thăng Long, xuôi dòng sông Cả (sông Hồng) lui về hương Tức Mặc. Nơi đây, các vua Trần xây dựng nhiều hành cung. Nhiều cuộc nghị sự đã diễn ra tại đây. Một trong những hành cung đó bây giờ là di tích đền Trần thuộc phường Mỹ Lộc, thành phố Nam Định. Năm 1262, vua Trần Thái Tông cho lập phủ Thiên Trường. Điều này có nghĩa, trước năm 1262 chúng ta đã có làng Tức Mặc với đơn vị hành chính là cấp hương (giống như ở thời Lý). Nhưng khi ấy, một làng (hương) to bằng một huyện bây giờ. Sau đó Thượng hoàng Trần Thái Tông đã xuống chiếu đổi hương Tức Mặc thành Phủ Thiên Trường. Trong Dư địa chí, Nguyễn Trãi chép: Phủ Thiên Trường bao gồm 4 huyện: Giao Thủy, Nam Chân, Mỹ Lộc và Thượng Nguyên. Hành cung Tức Mặc khi đó là thủ phủ. Kể từ khi chính thức được đổi thành Phủ Thiên Trường (1262) đến nay (2013), Thiên Trường- Nam Định đã trải qua 751 năm lịch sử.
             Tôi về nơi đây những ngày lúa hai bên đường tỉnh lộ và ven đê sông Hồng, sông Ninh Cơ đã chín. Tuy chưa chín rộ, còn nhiều thửa ruộng mới chín đỏ đuôi nhưng nhìn khắp cánh đồng đã trải một màu vàng óng ả. Lúa bằng đầu cây, không có thửa nào cây cao trội vì nông dân cấy cùng một giống lúa, cấy cùng một thời điểm sau tết ta. Buổi tối đi trên đường làng hoặc ra hóng mát phía bìa làng, hương lúa phả về thơm nức. Những đám rơm đã tuốt sạch hạt thóc phơi rải rác trên đường làng cũng vẫn tỏa ngào ngạt hương lúa mới. Bà con không đun rơm nữa mà chỉ phơi khô đốt bón ruộng. Nhiều gia đình dùng ga, bếp than tổ ong hoặc đun bếp trấu. Đi trên đê sông Ninh Cơ, gió mát rượi từ sông phả sang, từ cửa biển Thiên Trường (Giao Thủy) thổi vào lồng lộng mang theo ngạt ngào hương lúa mới đầu mùa. Tiếng chuông nhà thờ xứ Bùi Chu ngay cạnh sông Ninh Cơ thong thả buông, xen lẫn tiếng sáo diều vi vút làm tôi nao nao trong tâm trí. Bất giác, tôi nhớ đến giai điệu bài hát "Ngày mùa" của cố nhạc sĩ Văn Cao. Ông viết bài hát này năm 1948 nhưng vẫn tươi rói giai điệu một mùa vàng nông thôn Việt Nam yên bình. Tôi rất yêu bài hát này như yêu đồng lúa chín trĩu vàng nơi quê nhà mến thương

Ngày mùa vui thôn trang,
lúa reo như hát mừng.
Lúa không lo giặc về
khi mùa vàng thôn quệ
Ngày mùa vui thôn xóm,
đầy đồng giáo với gươm,
súng tì tay anh đứng,
em ngừng liềm trông sang.
Lúa lúa vàng, đồng lúa bát ngát trờị
Bao tay liềm từng nhánh lúa thơm rơị
Ngày vui quân du kích đứng im trông lúa dập dờn.
Người người qua gánh lúa,
nón nghiêng nghiêng cười ai
(Ngày) mùa vui thôn trang,
cũng như trên cánh đồng.
Nhớ công ơn già Hồ,
khi mùa vàng quê hương.
Ngày mùa quân du kích
đặt từng gánh trước sân,
dân làng vui như tết,
qua mùa này không lọ
Gánh thóc vàng từng lớp gánh về.
Gánh thóc vàng từng sớm nắng trên đê
Ngày vui quân du kích đứng im trông lúa dập dờn
Rồi rời sang xóm khác, nhớ lúc ai nhìn theọ

KHÓM CHUA ME (TẢN VĂN)

Có những phút giây nhớ quê, nhớ mẹ, tôi lại nhìn trân trối khóm chua me dại hoa tím mọc hoang bên mé vườn. Ngày tôi còn bé, mẹ đi gặt, đi cấy lúa chiêm về, thường đổ từ trong cái giỏ tre đeo bên mình ra một ít cá thòng đong, mại cờ, cá giếc nhỏ, tôm, tép, cua... Mẹ bảo tôi ra mé ao đầu ngõ xóm lựa hái cho mẹ nắm lá chua me về để mẹ nấu "ù" lên một bát riêu cá chua. Tôi thích bắt con đỗng đễnh (còn gọi là con liêng liễng hoặc liễng), thứ côn trùng cánh cứng lưỡng cư buộc chân giả làm trâu chơi. Con côn trùng này giống như con cánh cam nhưng vỏ màu cánh gián hoặc đen đen, có thể bay hoặc sống dưới ruộng, ao. Con này vặt cánh, càng, nướng ăn thơm ngậy không khác gì cà cuống, muôm muỗm. Con cà cuống thường có ở vụ lúa chiêm, mẹ tôi đi gặt về hay bắt cho tôi chơi chán rồi nướng ăn. Cà cuống, muôm muỗm nhiều đến nỗi, lúa gặt về để ở sân, từng đàn cà cuống, muôm muỗm ăn ánh đèn dầu bay về đậu vào các lượm (bó nhỏ) lúa.
Ai đó nhớ cây đa, bến nước, sân đình. Còn tôi, đám lá chua me dại mọc hoang luôn gợi nhớ về tuổi thơ êm đềm bên ông bà, cha mẹ và lũ em cùng những nếp nhà mái rạ thâm xỉn màu thời gian. Hình ảnh cái chum sành màu gan gà ông tôi đặt hứng nước mưa từ cây cau già trước cửa bên dậu mồng tơi làm bằng tre còn mãi trong tôi. Bà tôi bảo nước mưa nấu chè mới ngon và xanh nước, nhưng phải là thứ nước mưa lưu niên, nước mưa mới nấu không ngon. Tôi phải xách hai cái vò gốm sành màu da lươn sang hàng xóm xin từ cái bể nước mưa về cho bà nấu nước. Cái bể này trong sân của khu nhà một địa chủ. Sau cải cách ruộng đất 1955, khu nhà được chia cho 4 hộ bần cố nông. Cái bể được dùng chung. Bây giờ cái dinh cơ đồ sộ đó không còn nữa.
Tôi là gã trai làng đang lưu lạc chốn phồn hoa đô hội luôn luôn nhớ trong mình vẫn ẩn giấu một góc quê da diết và rất có ý thức về điều đó. Anh Nguyễn Trọng Tạo, nhà văn, nhà thơ, nhà báo, nhạc sĩ có bài thơ hay đến mủi lòng về quê hương. Đó cũng là một góc nhìn, một góc nhớ của con người hào hoa, đa tài này. Đệ xin phép bác Nguyễn Trọng Tạo post bài thơ CỎ MAY TRÊN SÂN THƯỢNG lên cho làng FB thưởng thức. Tôi cũng xin phép nhà văn Đỗ Trọng Khơi, đồng nghiệp, đồng hương được post lên cả bài bình hay của anh về bài thơ này. Mong các anh không nỡ trách cứ gã nhà quê đang nao lòng nhớ cố hương

CỎ MAY TRÊN SÂN THƯỢNG

Thơ Nguyễn Trọng Tạo

Cỏ may khâu áo làng quê

cớ chi gió thổi bay về trời cao

ta trên sân thượng chạm vào


cỏ may. Ta cúi xuống chào... cỏ may!

Đời phiêu bạt sáu tầng mây

từ trên chót đỉnh nhìn ngây phố nhà

nào ngờ cỏ đã đơm hoa

găm vào ta nỗi xót xa tận lòng.


Người như con tốt sang sông

chìm trong phố thị còn trông quê nhà

áo quần chẳng rách như xưa

Trái tim rạn vỡ vẫn chưa vá lành.

Cỏ may không hẹn mà xanh  


                                                 

tìm ta khâu vá cho lành vết thương

ngang trời hoa cỏ đẫm sương

loanh quanh sân thượng mà thương cánh đồng.

LỜI BÌNH CỦA ĐỖ TRỌNG KHƠI:

Cảm xúc thơ bắt đầu từ một cái nhìn ngỡ ngàng, sửng sốt về một sức sống bền dai tươi tốt lạ lùng. Sức sống một loài hoa cỏ. Loài cỏ may vốn chỉ nẩy nở ở cánh đồng. Vậy mà như theo bước người "phiêu bạt sáu tầng mây" cỏ vẫn đơm hoa trên sân thượng nơi thành phố. Như một cuộc rượt đuổi, một ám ảnh không thể dứt. Như một định mệnh của tình yêu, của số phận kẻ nhà quê.
Nhà quê một khái niệm vừa bao la, trìu tượng vừa cụ thể xương máu. Những hình bóng người thân, cảnh vật thiên nhiên... sẽ mãi theo bước người tha phương dựng một cõi nhớ da diết vô cùng. Cái cõi nhớ mang riêng một hệ thời gian và nó luôn trong tình trạng mở cửa dẫn bước người trở về. Một mảnh trăng, màu khói, hay một miếng ăn ngon... tất thẩy như đã thành chất gây men gây nghiện. Thời gian nỗi nhớ thương càng lùi xa càng thêm cộng hưởng. "Ngẩng đầu nhìn trăng sáng / Cúi đầu nhớ cố hương..." (Lý Bạch) hay "Anh đi anh nhớ quê nhà / Nhớ canh rau muống, nhớ cà dầm tương" (Ca dao). Và ở thơ Nguyễn Trọng Tạo, hình ảnh mang bóng dáng quê nhà đó là "cỏ may khâu áo làng quê".
Nỗi nhớ thời gian là cảm xúc chủ đạo chi phối thơ Nguyễn Trọng Tạo qua các tập thơ ông cho in gần đây. Như Đồng dao cho người lớn, Nương thân, Thế giới không còn trăng... Bài thơ Cỏ may trên sân thượng rút từ tập Thế giới không còn trăng tiêu biểu cho hướng cảm xúc này. Và nỗi nhớ thời gian ở bài thơ này còn nằm sâu, rất sâu trong một vết thương tình yêu: Trái tim rạn vỡ vẫn chưa vá lành. Bởi vậy "cỏ may" xuất hiện mang trong nó cả hình bóng quê nhà với chức năng "khâu vá" cho vết thương: Tìm ta khâu vá cho lành nhớ thương. Mang ý niệm cao quý đó, tư tưởng thơ mới tạo nên một biểu cảm: Cỏ may. Ta cúi xuống chào cỏ may. Ấy là cái "cúi chào" cả hình bóng quê nhà mà cỏ may là một cưu mang, một khả thể duy nhất đưa lại hình bóng quê nhà trong tâm cảnh đó. Và cũng qua đây cho hay, từ con mắt nhân sinh quan ấy một thế giới mang sức ôm trùm thời gian (nỗi nhớ) trượt sang không gian (cảnh sống): Ngang trời hoa cỏ đẫm sương / Loanh quanh sân thượng mà thương cánh đồng... là một tổng thể bao quát mà ẩn ức, cô lẻ. Chữ "ngang trời" đặt bên chữ "loanh quanh" thể hiện ý niệm tinh thần ấy. Đại từ nhân xưng Ta và hình ảnh "sáu tầng mây", "ngang trời" họa nên vị thế cao sáng đấy, tuy vậy nó vẫn không thể làm giảm thiểu và nó cũng không hề có ý định giấu diếm đi một thân phận, một nỗi buồn cô vắng, cô thôn nơi phố thị: Người như con tốt sang sông / Chìm trong phố thị còn trông quê nhà... Ấy là tấm chân dung chân thực của một phận người mang ký ức tình yêu với chốn làng quê như định mệnh và như một thực tại sống.
Cỏ may trên sân thượng: Tình buồn mà cảnh đẹp. Ý nhẹ thoát, chữ giản dị. Với yếu tố cấu thành bút pháp ấy, bài thơ đã dựng nên một cõi nhớ riêng. Và đấy cũng là cõi quê nhà muôn thuở của những hồn thi nhân xưa nay vậy.

THU ĐÃ QUA

                                                                                  

                                   THU ĐÃ QUA

                          Mùa thu đi qua sân nhà em,                 

                          nhuốm vàng màu áo

                          Mùa thu đi qua ngõ nhà anh,

                          mây trắng bồng bềnh hư ảo

                      

                          Lá vàng rơi nghiêng,

                          nỗi nhớ rơi nghiêng,

                          rót vào chén rượu,

                          chạm bờ môi giọt đắng

                      

                          Lạnh bờ vai

                          Mùa thu đi qua tự bao giờ.

                                                       

                                                                 05h 24/3/2004

                                                          

                                                          NGUYỄN ĐÌNH THÁI